Periode 1939 -1945

Bezettingsmacht

Tijdens de tweede wereldoorlog werd Vlieland bezet door een grote bezettingsmacht.

Deze bestond uit eenheden van de Kriegsmarine, Wehrmacht, Luftwaffe en Grenzschutz en bedroeg in juli 1944 rond de 1000 man. Het aantal inwoners van het dorp Oost-Vlieland bedroeg in 1940 536 zielen en dit getal steeg gedurende de oorlog tot 570 in 1945.

Een matroos van de Kriegsmarine poseert bij de vuurtoren van Vlieland. Opname gemaakt in het begin van de oorlog, waarbij de vuurtoren nog niet in camouflagekleuren is geverfd.

Een matroos van de Kriegsmarine poseert bij de vuurtoren van Vlieland. Opname gemaakt in het begin van de oorlog, waarbij de vuurtoren nog niet in camouflagekleuren is geverfd.

Tot maart 1941 bestond de bezettingsmacht alleen uit een Kriegsmarine eenheid. Vanaf maart 1941 werd de bemanning van de Widerstandnester op Vlieland verzorgt door de 7e Kompagnie Infanterie

Regiment 158. Dit Regiment behoorde tot de 82e Infanterie Division en was onder andere ingezet bij de inval van Polen.

In 1942 werd deze eenheid afgelost door een Luftwaffe Feld Division en werden de soldaten die op Vlieland zaten overgeplaatst naar het oostfront. Daarmee veranderde het dienst doen van een vakantieachtige stemming in een strijd op leven en dood in barre omstandig- heden en extreme kou.

De beide luchtdoel-batterijen bleven bemand door de Kriegsmarine en ook de Inselkommandant was veelal een marineman.

Gedurende de bezetting werden de Vlielanders steeds meer beperkt in hun vrijheden. Het strand was eerst beperkt, en later helemaal niet meer toegankelijk. De duingebie­den mochten niet meer betreden worden, dus het jaarlijkse ‘meeuweneiers’ zoeken werd toen voornamelijk door de bezetter gedaan.

Bij het verlaten van de haven moest men zich melden en voor de visserij had men een speciale Ausweis nodig.

Tot maart 1941 bestond de bezettingsmacht alleen uit een Kriegsmarine eenheid. Vanaf maart 1941 werd de beman- ning van de ‘Wiederstandnesten’ op Vlieland verzorgt door de 7 Kompagnie Infanterie Regiment 158. Dit Regiment behoorde tot de 82e Infanterie Division en was onder andere ingezet bij de inval van Polen.

Zicht op het vuurtorenduin in juni 1945. Op de voorgrond de nissenhutten waarin een deel van de Wehrmacht infanterie eenheid op Vlieland is was gehuisvest.

Zicht op het vuurtorenduin in juni 1945. Op de voorgrond de nissenhutten waarin een deel van de Wehrmacht infanterie eenheid op Vlieland is was gehuisvest.


Werkzaamheden

In de werkhaven was het gedurende de oorlog veelal een drukte van belang.

Buiten de vissersvaartuigen en schelpenzuigers die ’s nachts in de haven moesten liepen er regelmatig tjalken en bakken voortgetrokken door een sleepboot de haven binnen. De tjalken en bakken brachten voornamelijk lading voor de bezettingsmacht mee.DSC_3371

In het register van binnengelopen schepen dat werd bijgehouden door de havenmeester wordt bij de overgebrachte lading genoemd; bouwmateriaal, zand, grind, cement, klinkers, hout, steenkool, turf, palen, veevoer, paarden, wagens, barakken, betonpalen, enz. Maar ook zoeklichten, kanonnen, munitie en levensmiddelen.

activiteiten in de haven tijdens de bezetting

Brandstof lossen

Visserschepen tijdens de bezetting

Visserschepen tijdens de bezetting, de opname toont Harlinger garnalenvissers en vrachtschepen.

Retour naar Harlingen ging er niet veel, zo nu en dan zoeklichten en kanonnen voor revisie of herstel bij de Marine Artillerie Zeug Ambt, de hersteleenheid van de Marine Artillerie.

In 1942 werd een Junkers W34 afgevoerd. Dit toestel was tijdens een landing op het ijs in januari van dat jaar over de kop geslagen en zwaar beschadigd.

Ook de Messerschmitt 110 die op 4 maart 1943 een noodlanding op Vlieland maakte werd 3 weken later met een bak van de firma I.C. Kooijman afgevoerd.

Soldaten van de Kriegsmarine-artillerie lossen een vrachtvaartuig in de haven van Vlieland.

Dit schip is geladen met hooi en stro ten behoeve van de paarden die op Vlieland werden gebruikt.
Op de achtergrond ligt een berg steenkool, en wordt ook steenkool gelost, dit voor de kachels van de diverse onderkomens in de Duitse stellingen.

Haven Vlieland visserschepen1

Schepen in de haven van Vlieland, opname uit 1943.
De opname toont visserschepen, garnalenvissers uit Harlingen en zeiltjalken en vrachtscheepjes voor de bevoorrading van de bezettingsmacht op Vlieland.

Het huisje op de dijk is het kantoortje van de Hafenüberwachungsstelle, de eenheid, resorterend onder de Hafenkommandant van Harlingen, hield toezicht op- en maakte register van, de binnengelopen schepen in de haven van Vlieland.


 

 

 

films over dit onderwerp
wiki
wiki
contact